SOĞANLI VE YUMRULU BİTKİLERDE ÇAPALAMA VE HAVALANDIRMA

Çapalanmış Lale Tarlası

Çapalama :

insan ve makina baskısı sonucu sıkışmışolan  toprağı havalandırmak, suyun tprağa nüfuzunu kolaylaştırmak, yabani otları temizlemek vb amaçlar için yapılır.

Sıkışmış olan bu toprakların azalan mikroorganizma faaliyetlerinin artırılması, su ve kimyasal gübrelerin kayba uğramadan toprağa işleyebilmesi, hava alma oranı azalmış

köklerin gerekli ihtiyacı olan havalanmanın sağlanması için özel havalandırma aletleri ile yapılan işlemdir.

Çapalama Teknik ve üretimin fazla yapıldığı alanlarda traktör vb makinalar ile yapılabildiği halde, küçük çaplı üretimin yapıldığı alanlarda el çapaları ile yapılabilir.

 

Yabancı Ot Kontrolü


Yabancı otlar lalenin çıkışıyla birlikte çimlendiklerinden erken dönemde rekabete girerler. Bitkiyi baskı altında tutarak gelişmesini geniş ölçüde etkilerler. Yabancı ot kontrolü iki şekilde; mekanik (elle yolma) veya kimyasal olarak yapılabilir.
Küçük çapta yapılan yetiştiricilikte ve iş gücünün ucuz olduğu yerlerde elle yabancı ot kontrolü yapılması tavsiye edilir. Vejetasyonun ilk döneminde lale bitkisi gelişmenin ilk döneminde yeni sürgün oluştururken yabancı ot çıkışı başlayınca dikkatli bir şekilde yabancı otlar elle yolarak temizlenebilir. Küçük alanlarda ilk dönemlerde az sayıda yabancı ot elle yolma süretiyle yok etmek mümkün olabilir. Yabancı otla mücadelede elle yolmanın yanında çapa gibi kesici aletler kullanarak daha etkili bir mücadele yapılabilir. Çapalama aynı zamanda toprağın havalanmasına neden olacağı için mantari hastalıkların gelişmesini de engeller. Bu işlem haftada bir lale bitkisi yabancı otları baskılayıncaya kadar devam etmelidir. Elle yolarken veya çapa yaparken sürgünlere zarar verilmemesine dikkat edilmedir.
Büyük alanlarda yetiştiricilik yapıldığında yabancı otla mücadelede kimyasal yolla mücadele düşünülebilir. Bir başka önemli geofit bitkisi olan Glayölde yabancı ot mücadelesi için kullanılan yöntem lale için kullanılabilir. Bu amaçla, genellikle sonbaharda dikimden önce Triflurolin 200cc/da veya dikimden sonra Diuron 120-150 gr/ha toprak yüzeyine uygulanabilir. Soğan dikiminden 1-3 gün önce ilaçların toprağın yüzeyine eşit bir şekilde püskürtülmesi gereklidir. Toprağın hafif nemli olması başarıyı artırır. İlkbaharda da yabancı ot mücadelesi yapılabilir. Yabancı otlar çıkmadan önce toprak yüzeyine uygulanabilir. Bu çerçevede, Linuron 150 gr/da, Monolinuron 250 gr/ha, Dichlobenil 400 gr/ha veya Prometryn 200-300 gr/ha herbisitleri yabancı otla mücadelede kullanılabilir. Kullanılan ilaçlar yabancı ot çıkışını uzun süre baskı altında tutuğundan elle ot ayıklama işlemleri son derece azalır.
Eğer yabancı otla mücadele etkin bir şekilde yapılmazsa, yabancı otlar lale bitkisiyle su ve besin maddelerinin kullanımı konusunda rekabete girerler. Bu durumdan lale bitkisi çok etkilenir. Yabancı otlar özellikle soğanın büyüdüğü çiçeklenme dönemi ve sonrasında kıt olan suya ortak olur. Bu dönemde soğanı büyütmek için gerekli su ve besin maddesini bulmada zorlanan bitki gelişimini durdurarak gelecek yıl için dormansi durumuna geçmek zorunda kalır
Lale bitkisinin tohumla çoğaltıldığında yabancı otla mücadele çok önem taşır. Çünkü ters lale bitkisi ilk iki yılında yaprak alanının azlığı ve yavaş gelişme göstermesi sebebiyle yabancı otlarla rekabet edemez ve olumsuz yönde fazlaca etkilenir. Bu yüzden tohum ekimi yapılan yastıklarda yabancı ot tohumlarından ari olmasına özen gösterilmeli ve yabancı otla mücadeleye dikkat edilmelidir.
 

Kaynak: Yrd.Doç Şevket ALP