SOĞANLI VE YUMRULU BİTKİLERDE SULAMA

 

 

Sulama:
Su genel olarak lale bitkisinin sağlıklı gelişmesi, uzun ömürlü ve soğanın büyümesi için gerekli olan doğal bir kaynaktır. Su doğal yollarla (yağışlarla) karşılanmadığında suyun yapay yollarla toprağa verilmesi gereklidir. Başarılı yetiştiricilik için toprağın yağış ve bitkinin durumu dikkate alınarak sulama programı uygulanmalıdır. Gelişme dönemi boyunca toprakta yeterli miktardaki nem, lale soğanının gelişmesi açısından son derece önemlidir. Aksi taktirde, toprakta su eksikliği, gelişme geriliği veya yavaşlatma, çiçek sayısının azaltması, bitki boyunun kısalması, çiçeğin küçülmesi, yaprak alanının azalması, gelişme döneminin kısalması ve soğan veriminin düşmesine neden olur. Pazarlama için soğanın verimi önemli olduğunu düşündüğümüz zaman sulamanın önemi daha da artmaktadır.
Lalede solunum ile su kaybı olur. Su kaybına rüzgar hızı, hava sıcaklığı ve hava nemi gibi çevre faktörleri etkiler. Lalenin kök bölgesinde su eksikliği yavru soğan oluşum dönemindeki gelişme periyodun esnasında çok kritiktir. Kuraklık yüzünden, bitkinin üst aksamının erken kurumasına soğan veriminin azalmasına neden olması lale soğanı üretimi açısından çok önemlidir. Aşırı sulama kısmen yavaşlamayı önlese de verimi önemli ölçüde azaltır. Aşırı sulama Botiytis gibi mantari hastalıkların artmasına da neden olur. Geç sulama çiçek tomurcuğu farklılaşmasının azalmasına neden olur.
Toprakta tozluluğun artması aynı susuzluktaki gibi verim düşüklüğüne sebep olacak şekilde etkilendirmektedir.
Lale soğanları, suya hassas oldukları için aşırı sulamadan kaçınılmalıdır. Aksi taktirde soğanlarda çürüme görülür. Su miktarının belirlenmesinde toprağın yapısı ve bitkinin gelişme durumu önemli rol oynar. Sulama, bitkinin ilk dönemlerinde veya son dönemlerinde yapılacaksa kullanılacak su, çiçeklenme dönemi gibi gelişmesinin yoğun olduğu döneme göre daha azdır. İyi vasıflı topraklarda sulama suyu az kullanılırken, kumlu topraklarda bu biraz daha fazla olabilir. Tohum bağladıktan sonra yapraklar sararmaya başlar. Bu dönemde sulama yapılmamalıdır. Lale yetiştiriciliğinde kullanılabilecek sulama sistemleri şunlardır.

 

1. Salma Sulama (Vahşi Sulama)
Bu sulama yönteminde tarlabaşı kanalından parsele alınan, su parsel boyunca arazi üzerinde rastgele yayılmaya bırakılır. Su toprak yüzeyinde ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak içerisine girer ve bitki kök bölgesinde depolanır. Bu uygulama biçiminde sulama doğrultusunda eğimin % 3 ü geçmemesi ve sulamaya dik yönde eğimin olmaması gerekir. Bu tip sulamada su kaybı fazla sulama randımanı da çok düşüktür ayrıca tarla yüzeyinde üniform bir su dağılımı da sağlanamaz, erozyona neden olur. Salma sulamada su fazla kullanıldığından soğanlarda cürüme olabilir. Aynı zamanda sulamadan sonra toprak yüzeyinde geniş bir kaynak tabakası meydana geldiğinden genellikle sulamadan sonra bir çapa gerektirmektedir. Çapalama esnasında soğanlara zarar verilebileceğinden soğanlarda yaralanmalar ve çürümeler olabilir. Bu yüzden çok zorunlu olmadıkça salma sulamadan kaçınmak gerekmektedir.
 

2. Karık-(masura –sızdırma) Sulama
Karık veya masura usulü sulama yönteminde bitki tava aralarına karık adı verilen küçük kanalcıklar açılır ve su bu karıklara verilir. Su karık boyunca ilerlerken bir yandan da infiltrasyonla toprak içerisine girer ve bitki kök bölgesinde depolanır. Sulama sırasında mevcut debiye göre çok sayıda karığa su verilebilir. Bitkiler burada karık üzerindeki sırtlarda yetiştiğinden bitki kök boğazının ıslatılması söz konusu değildir. Bu nedenle adi sulamaya göre sulama randımanı, su tasarrufu sulamadan sonra kaynak tabakasının olmaması, sulamanın daha kolay yapılması ve bitki hastalıkları yönünden en uygun sulama metodudur. Ancak bu sulama yönteminin tuzlu topraklarda uygulanması son derece sakıncalıdır. Çünkü su karık içerisinde hareket ederken su kapillarite ile karık sırtlarına doğru yükselir ve bitki kök bölgesinde tuz yoğunlaşmasına neden olarak bitkilerin zarar görmesine neden olur.